Toermalijn is moeilijk bij een soort edelsteen in te delen. Dit mineraal is een siliciumoxide met een wisselende chemische samenstelling, waarbij insluitsels van ijzer, magnesium mangaan, calcium, titaan, chroom, vanadium en lithium voorkomen. Maar toermalijn is ook een borosilicaat van zeer ingewikkelde en steeds wisselende samenstelling. De chemische samenstelling van deze steen is zo uniek, dat hij niet bij een bepaalde groep ingedeeld kan worden. Daarom is toermalijn een familie op zich. Wetenschappers uit de 18e en 19e eeuw hebben getracht de chemische structuur te doorgronden, wat niet eenvoudig is, aangezien de chemische samenstelling van de groep afhankelijk is van de elementen die erin voorkomen. De diverse samenstellingen kunnen aan de hand van deze eigenschap onderverdeeld worden in lithium-, natrium-, ijzer-, chroom-, vanadium- en magnesiumhoudende toermalijn. Maar zelfs nu zoekt men nog naar de chemische samenstelling en de opbouw van bepaalde soorten. De beweeglijkheid en de variatiemogelijkheden in de samenstelling van toermalijn zijn uniek in de mineralenwereld. Bij verhitting trekt hij de as aan van het vuur waarop hij verwarmd wordt. We weten nu dat dit veroorzaakt wordt door de bijzondere structuur van de steen waardoor bij verwarming het ene uiteinde positief en het andere uiteinde negatief geladen wordt. Dit wordt 'pyro-elektriciteit' genoemd.

Toermalijn is afgeleid van het Singalese woord 'touramali' dat 'steen die as aan trekt' betekent, daardoor werd hij lange tijd 'astrekker' genoemd. Pas in de 18e eeuw werd hij dor Nederlanders meegebracht uit Ceylon.

Toermalijn wordt gevormd door lange prismatische kristallen die in bundels of waaiervorm uitgegroeid zijn. De meest voorkomende kleur is zwart, vanwege de aanwezigheid van ijzer, met een zweem van violet dat ontstaat door kobalt. Er zijn vele nuances van groen door chroom of tweewaardig ijzer, azuur, groenblauw, blauw, violet, geelbruin en bruinzwart. Er bestaan ook meerkleurige kristallen bestaande uit een groene kern met daaromheen een laag wit en een rode schil, of met een rode kern en een groene omhulling; deze laatste noemt men 'watermeloentoermalijn'. Wanneer de top zwart en de onderste helft bleker is, wordt hij 'moorkopje' genoemd, wanneer de kop rood is wordt hij 'Turkenkopje' genoemd. Kleur is zo sterk met toermalijn verbonden dat veel namen van deze steen van de kleur afgeleid zijn. Zo worden de roze en rode toermalijnen 'rubelliet' genoemd, wat letterlijk 'rode steen' betekent; dit zijn de meest gevraagde en duurste stenen. De groe- ne stenen worden 'verdeliet' genoemd, de blauwe noemt men 'indigoliet' en de kleurloze 'achroiet', wat kleurloos betekent. De zwarte toermalijn wordt schorl genoemd. Elke toermalijn van een bepaalde kleur heeft weer verschillende variëteiten en insluitsels.

Achroiet; kleurloos
Rubelliet; roze of rood
Indigoliet; blauw en groenblauw
Verdeliet; groen tot donkergroen
Schorl; zwart

Toermalijn komt op veel plekken voor en is een bestanddeel van veel soorten gesteenten. Het kristal wordt toegepast in de elektrotechniek en de gekleurde varianten worden tot edelstenen verwerkt. Ze worden heel vaak cabochon geslepen, de heldere stenen worden gefacetteerd. Vele kristallen worden door trommelen gepolijst en tot bloem of dierfiguren gesneden of tot kralen geslepen. Door verhitting en afkoeling, maar ook door druk en door wrijven wordt het toermalijnkristal elektrisch geladen. Het ene uiteinde wordt dan positief en het andere negatief geladen, waardoor stofjes as en papiersnippers aangetrokken worden.

Hij helpt bij alle vormen van infecties en vergiftigingen. Hij werkt rustgevend en kalmeert nervositeit. Hij vermindert zenuwpijn en is een ideale hulp bij gordelroos. Hij verhelpt alle keelproblemen en werkt positief op de schildklier. Hij heeft een gunstige uitwerking bij mond-, kaak- en voorhoofdsholteontsteking. Allergieën met alle gevolgen van dien verminderen door het dragen van een stukje toermalijn. Bij evenwichtsstoornissen door allerlei oorzaken helpt hij om weer rechtop te kunnen staan en verbetert hij het lopen en het staan. Op die manier voorkomt hij ook het vallen en sukkelen van ouderen en kinderen. Hij heeft een gunstige invloed op het genezingsproces van de ziekte van Meniere.

Hij versterkt het zelfvertrouwen, geeft inspiratie en levensvreugde. Hij verdrijft negatieve gedachten en mindert verdriet, hij verzoent vrienden en weert vijanden. Hij ver sterkt vriendschappen en trekt gelijke zielen naar elkaar toe. Hij is in staat spanningen en stress te verminderen en de geest opnieuw open te stellen voor nieuwe en positieve indrukken. Hij ondersteunt en helpt bij de verwerking van geestelijke moeilijkheden en problemen. Hij verhoogt de welsprekendheid en bevordert de waarheid

Het is een zonnesteen die de inspiratie verhoogt en de concentratie versterkt. Hij houdt de ziel jeugdig en verhoogt de spirituele mogelijkheden tot op hoge leeftijd. Hij geeft inzicht in de spirituele weg en laat alle mogelijkheden voor elk mens afzonderlijk op een helder en klare wijze zien. Hij helpt negatieve gedachten om te zetten in liefdevolle gedachten en daden Hij opent en herstelt de energiebanen en heft zo blokkades op in de aura en het etherische lichaam. Hij vergroot iemands mogelijkheden en richt zich geheel naar de kosmos.

Een slank toermalijnkristal met natuurlijke eindvlakken is het geschikts om genezing te verkrijgen. De toermalijn kan op het lichaam gedragen worden, maar ook in de wo- ning, op het werk,. in de auto of op andere plaatsen gelegd worden. Mensen, dieren en planten worden positief beïnvloed door de toermalijn. Men kan kristalwater bereiden om de planten die het helemaal niet meer doen weer de nodige energie te geven. Hiertoe legt men een stukje toermalijn samen met een brokje bergkristal in een glas zuiver water en laat dit gedurende zeven dagen staan. Geef de plant elke dag, gedurende 28 dagen, een klein beetje van dit elixer. Toermalijn kan overal op het lichaam gedragen worden, maar bij voorkeur zo dicht mogelijk bij de plaats waar zijn energie nodig is. De edelsteen laat zich het gemakkelijkst combineren met topaas, aquamarijn, magnetiet, pyriet, maar vooral bergkristal. Ook met chrysopraas, rhodochrosiet en maansteen vormt hij een krachtige combinatie. Wanneer de plaats waar de toermalijn gedragen wordt gaat jeuken of er een rode vlek op de huid ontstaat, betekent dit dat de energie te sterk is en kan men de steen be- ter een tijdje niet gebruiken. In sommige gevallen is het ook beter de steen niet 's nachts te dragen, omdat door te sterke inwerking de slaap gestoord kan worden. In huis kan men de toermalijnkristallen gebruiken op plaatsen waar zich negatieve voorwerpen bevinden of waar elektrische toestellen een groot deel van de ruimte in- nemen. Hij vermindert het stralingsverlies van elektrische toestellen door er enkele  brokjes zwarte toermalijn op te leggen en deze geregeld te vervangen, afhankelijk van de intensiteit van het gebruik van het toestel. Toermalijn kan ook gelegd worden op plaatsen in huis waar negatieve stralingen waargenomen worden. Toermalijn wordt in homeopathische verdunning aangeboden onder de naam 'Tourmaline Lithiqie D8' en kan gebruikt worden in geval van langdurige depressies.