De naam komt van het Griekse 'sappheiros' en betekent blauw, maar het was in oorsprong een Semitisch woord. De benaming saffier werd vroeger gebruikt voor vele andere stenen. In de oudheid en de Middeleeuwen verstond men onder saffier de tegenwoordige lapis-lazuli. Pas omstreeks 1800 werd de naam saffier gebruikt voor de blauwe variėteit van korund.

Bij Saffier is de glans heel sterk en kenmerkend voor de soort. Ook de kleur is karakteistiek en kan variėren van lichtblauw tot een intens blauwe tint. Saffier van topkwaliteit heeft de kleur van de blauwe korenbloem. De steen is meestal doorzichtig tot doorschijnend met soms zichtbare vlekken, waarbij de kleur op de ene plaats intenser is dan op de andere. In sommige saffieren zijn ietwat lichtere banden te zien, terwijl bij andere stenen zones van zijdeglans voorkomen. In heldere saffieren zijn soms duidelijke sluiers of veren te zien die bestaan uit hele fijne insluitsels en kristallen van andere mineralen. Heel belangrijk zijn ook de asteristische of stersaffieren. Asterisme komt  bij Saffier zelfs vaker voor dan bij robijn. Saffieren worden gewoonlijk ovaal geslepen, soms rond en gemengd met slijpsel. Er zijn ook wel vierkant of rechthoekig geslepen stenen. De cabochon komt nu veel minder voor dan vroeger, maar word nog wel gebruikt voor stenen met veel insluitsels of wanneer de kleur van de saffier in smalle zones is geconcentreerd die tegen een lichte achtergrond afsteken. Stersaffieren worden meestal wel in cabochonvorm geslepen omdat op die manier de lichtinval het best tot zijn recht komt. Stenen met een gewicht van verscheidene karaat zijn niet ongewoon; veel lichtgekleurde saffieren bereiken een gewicht van 10 tot 20 karaat en zelfs nog meer. Saffieren van edelsteenkwaliteit kunnen kleurloos zijn, maar komen ook voor in vele andere kleuren: roze, roze-oranje, geel, groen, violet en zwart. De stenen hebben een samengestelde naam met de term saffier, voorafgegaan door de kleurnaam.

Door de aanwezigheid van aluminium heeft hij in grote mate dezelfde eigenschappen als de robijn. Het element ijzer voegt hier nog enkele mogelijkheden aan toe. Hij helpt bij herstel na ziekte. Hij vermindert bloedarmoede en voorkomt bleekzucht. Hij ondersteunt de werking van de baarmoeder, vooral in gevallen van pijnlijke menstruatie. Hij bewijst goede diensten bij abnormale bloeduitstortingen. Bij neusbloedingen legt men hem op het voorhoofd. Hij kan pijn door reuma en artritis aanzienlijk verminderen. Door de aanwezigheid van het element titaan ondersteunt bij de genezing van alle vormen van huidaandoeningen en voorkomt hij besmettingen. Deze edelsteen oefent grote invloed uit op de keelchakra en hij voorziet in de nodige energie om blokkades op te lossen die veroorzaakt werden door niet begrepen of onverwerkte emoties. Hierdoor werkt hij helend bij angina, keelontstekingen en andere keelproblemen. Hij geneest ook bepaalde oogkwalen.

Saffier is een steen van verbondenheid, trouwe vriendschap en liefde. Hij reinigt het denken en stimuleert het positieve in de mens. Hij ondersteunt medegevoel, waarheidsliefde, verbeeldingskracht, vertrouwen en gemoedsrust. Hij herstelt de verbinding tussen voelen en denken, tussen hart en hersenen. Hij verdrijft melancholie en weert zwarte magie af. Hij maakt de gedachten rein en mild. Hij biedt bescherming en behoedt tegen valse vriendschappen. Het is een steen die het positieve beschermt en versterkt en kan waarschuwen voor naderend onheil, ontrouw en bedrog.

Hij bezit de kracht van transformatie om de ziel tot hogere niveaus te verheffen. Deze edelsteen wordt gebruikt bij meditatie en is daarom de lievelingssteen van yoga-aanhangers, heiligen en genezers. Zijn heilige schoonheid zet aan tot religieuze gevoelens en aandacht voor het innerlijke leven.

Het is aan te raden de saffier op de huid en op harthoogte te dragen. Een bergkristal kan de werking van de saffier ondersteunen en wordt gedragen op een paar centimeter van de saffier maar wel op de zelfde hoogte. Een ruw brokje saffier om het lichaam en de geest te ondersteunen heeft een heilzamere werking dan een dure geslepen steen.