Het Griekse woord 'haima' betekent bloed. De rode kleur die het mineraal na verwerking aanneemt, heeft de steen haar naam 'hematiet' of 'bloedsteen' gegeven. In Duitsland wordt de steen dan ook altijd 'Blutstein' genoemd. Glanzende hematietkristallen heten ook 'speculariet' omdat ze in de oudheid gebruikt werden als spiegels.

Het is een zwarte tot donkergrijs glanzende edelsteen, die heel zwaar is doordat hij uit louter ijzer bestaat. In de natuur komt hematiet in de meest uiteenlopende vormen voor. Ook de kleur is niet altijd dezelfde en er worden dan ook verschillende namen aan gegeven. De naam 'ijzerglans' wordt gegeven aan goed ontwikkelde of korrelige kristallen. De naam 'speculariet' wordt gebruikt voor wat grotere kristallen. In Engeland komt een variėteit voor die vanwege de bijzondere vorm aangeduid wordt als 'kidney ore'. Hematiet kan ook voorkomen in dunne, platte plaatjes. Ze kunnen zo dun zijn, dat ze rood doorschijnend worden als er licht doorheen valt. Deze plaatjes kunnen in de vorm van een rozet aan elkaar groeien, waardoor er een bloemvorm ontstaat, die 'ijzerroos' genoemd wordt. De naam hematiet wordt meestal gebruikt voor de gekristalliseerde variėteiten, terwijl de hardere soorten de naam bloedsteen krijgen. Tijdens het slijpproces krijgt het water dat men daarbij gebruikt een rode kleur die aan bloed doet denken. Hematiet is een van de meest voorkomende mineralen en veroorzaakt de rode kleur van rotsblokken of complete bergen. Dit mineraal is ook te vinden in holten van roodijzersteen en komt voor in de vormen die lijken op lichaamsorganen zoals nieren, longen of lever. De heel donkere hematiet geeft men soms ook de naam 'zwarte parel', vooral als hij mooi rond is geslepen.

Deze edelsteen bestaat uitsluitend uit ijzer en bezit dan ook vrijwel alle eigenschappen van dit element. Hij geeft goede resultaten bij bleekzucht en bloedarmoede, hij verbetert de zuurstofopname van het bloed en zorgt voor een optimaal transport van zuurstofrijk bloed naar alle delen van het lichaam. Hij stimuleert volledig herstel na ziekte. Hij verhelpt moeilijke en pijnlijke menstruatie. Het is een steen die koortsverlagend werkt, alle mogelijke krampen in het lichaam verzacht en het is voorts een uitstekende remedie tegen nieren blaaskwalen. Hij versterkt het hart en verhoogt de  weerstand. Het is een bloedstelper bij uitstek en wordt om die reden heel vaak gedragen.

Het is een steen die weer moed en kracht geeft om problemen aan te pakken en op te . lossen. Hij verhoogt de hersenfunctie door een verbetering van de doorstroming van het bloed. Hij heeft de mogelijkheid iemand terug te brengen tot het hier en nu en zich te aarden. Hij laat de situaties zien die betrekking hebben op het heden en stuurt om de problemen hier en nu op te lossen

Hij geeft moed en kracht om spirituele problemen op te lossen. Hij brengt inzicht en leidt de mens terug tot zijn ware zijn, versterkt de persoonlijkheid en schenkt vertrouwen en inzicht.